SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Lượt xem:

Đọc bài viết

Mẫu 3  

                        CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN

Kính gửi: – Phòng Giáo dục và Đào tạo Đại Lộc

                – Hội đồng Sáng kiến cấp cơ sở

Tôi ghi tên dưới đây:

TTHọ và tên Ngày tháng năm sinhNơi công tác (hoặc nơi thường trú)Chức danhTrình độ chuyên mônTỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo ra sáng kiến
1Trương Thị Ti Na24/11/1990Trường Mẫu giáo Đại LãnhGiáo viênĐại học sư phạm mầm nonTỉ lệ 100% đóng góp về việc tạo ra sáng kiến.

Là tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non

1- Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến (trường hợp tác giả không đồng thời là chủ đầu tư tạo ra sáng kiến):

2- Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Trong trường Mẫu giáo, trong ngành học mầm non.

3- Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử (bắt buộc phải ghi để làm cơ sở đánh giá tính khả thi, hiêu quả của sáng kiến): Ngày 1/10/2018

4- Mô tả bản chất của sáng kiến (đề nghị ghi rõ để làm cơ sở xét sáng kiến, nếu bỏ qua các bước này thì sáng kiến có thể không đề nghị công nhận)

Đất nước ta đang thực sự bước sang một thiên niên kỷ mới, một thời kỳ mới đó là đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trên nền tảng phát triển mạnh mẽ sự nghiệp giáo dục đào đạo, khoa học công nghệ thực hiện chiến lược phát triển GD-ĐT. Nhiệm vụ trước mắt là đào tạo con người có đủ năng lực và phẩm chất tốt đẹp, sáng tạo và năng động để ngang tầm với thời kì mới hiện nay, trong đó có giáo dục mầm non là nền móng đầu tiên trong suốt cuộc đời con người.

Giáo dục kỹ năng sống là yêu cầu cấp thiết và vô cùng quan trọng đối với trẻ ở độ tuổi mầm non, bởi vì trong giai đoạn này trẻ còn thiếu kinh nghiệm sống, dễ bị lôi kéo, kích động, trẻ xuất hiện tình trạng thụ động, không biết ứng phó trong những hoàn cảnh nguy cấp, không biết cách tự bảo vệ bản thân trước nguy hiểm, tìm kiếm sự giúp đỡ… Hiện nay xã hội phát triển theo hướng Công nghiệp hóa – hiện đại hóa, bên cạnh những yếu tố tích cực thì cũng bị len lõi, đan xen nhiều yếu tố tiêu cực khác. Chính vì vậy, trẻ luôn được đặt vào hoàn cảnh phải lựa chọn những giá trị, phải đương đầu với những khó khăn, thách thức, những áp lực tiêu cực. Nếu thiếu kỹ năng sống trẻ dễ bị lôi kéo vào các hành vi tiêu cực, bạo lực và lối sống ích kỷ, thực dụng, dễ bị phát triển lệch lạc về nhân cách.

Có nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra tình trạng trên, trong đó việc thiếu kỹ năng sống là nguyên nhân sâu xa nhất. Do đó, việc dạy kỹ năng sống cho trẻ là rất cần thiết.

Giáo dục kỹ năng sống giúp trẻ có khả năng ứng phó tích cực trước sức ép của cuộc sống và sự lôi kéo thiếu lành mạnh, giúp cho trẻ xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với gia đình, bạn bè, mọi người, sống an toàn lành mạnh và phát triển tốt. Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non giúp trẻ có kinh nghiệm trong cuộc sống, biết điều nên làm và không nên làm, giúp trẻ tự tin, chủ động và biết cách xử lý các tình huống trong cuộc sống, khơi gợi khả năng tư duy sáng tạo của trẻ, đặt nền tảng cho trẻ trở thành người có trách nhiệm và có cuộc sống hài hòa trong tương lai. Kỹ năng sống còn thúc đẩy sự phát triển của xã hội, để có được kỹ năng sống trẻ cần phải có thời gian, trong một quá trình tập luyện thường xuyên với sự hỗ trợ của người lớn và bạn bè.

Kỹ năng sống của trẻ bao gồm rất nhiều kỹ năng: Kỹ năng giao tiếp ứng xử, kỹ năng vệ sinh, kỹ năng thích nghi với môi trường sống, kỹ năng hợp tác chia sẻ…

Dạy kỹ năng sống cho trẻ là truyền cho trẻ những kinh nghiệm sống của người lớn. Nhằm giúp trẻ có những kỹ năng đương đầu với những khó khăn trong cuộc sống. Trẻ biết vận dụng, biến những kiến thức của mình để giải quyết những khó khăn trong cuộc sống cho phù hợp.

          Kỹ năng sống chính là phương tiện không thể thiếu để giúp trẻ tăng năng lực hội nhập, tích cực, chủ động, sáng tạo, mạnh dạn, tự tin vững vàng trước mọi khó khăn thử thách.

Kỹ năng sống chính là chiếc chiều khóa vàng cho sự sống còn, sự phát triển và sự thành công của mỗi con người.

 Muốn vậy, người lớn phải tạo cho trẻ có môi trường để trải nghiệm, thực hành. Nhưng trên  thực tế, trong xã hội hiện nay các gia đình thường chú trọng đến việc học kiến thức của trẻ mà không chú ý đến phát triển các kỹ năng cho trẻ. Luôn bao bọc, nuông chiều, làm hộ trẻ khiến trẻ ỷ lại, ích kỷ, không quan tâm đến người khác và các kỹ năng trong cuộc sống rất hạn chế. Khó khăn cho trẻ trong việc có tình huống bất ngờ xảy ra.

Xuất phát từ lý do trên nên tôi chọn đề tài  Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi” để làm đề tài nghiên cứu.

4.1 Phân tích tình trạng của giải pháp đã biết (phân tích ưu điểm, nhược điểm của nó)”:

Trong những năm gần đây, nhu cầu học kỹ năng sống, các chuẩn mực đạo đức của trẻ em đã “bùng nổ”. Điều đó thể hiện sự quan tâm của các bậc phụ huynh đối với việc giáo dục con em mình.

Tuy nhiên, trên thực tế cho thấy, kết quả của giáo dục kỹ năng sống, phẩm chất nhân cách, đạo đức cho trẻ em cần sự phối hợp của nhiều yếu tố (gia đình, nhà trường, xã hội), từ lâu vấn đề này đã được đặt ra và đến nay nó vẫn là câu hỏi lớn. Riêng ở Việt Nam, chương trình giảng dạy trong nhà trường hiện nay vẫn còn quá tập trung vào trí dục; còn đức dục, thể dục và mỹ dục chưa được chú trọng đúng mức.

Bên cạnh đó, phần lớn phụ huynh, đặc biệt là phụ huynh ở các trường mầm non nông thôn, cha mẹ trẻ luôn quan tâm đến việc làm sao để kích thích tính tích cực học tập của trẻ, ai cũng muốn trẻ được học đọc và học viết ngay khi đang học tại trường mầm non. Các bậc phụ huynh còn muốn chuẩn bị hành trang cho trẻ vào lớp một là trẻ phải biết đọc, biết viết, biết đánh vần và làm tính, còn việc giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng giao tiếp ứng xử của trẻ không quan trọng.

Từ những vấn đề thực tiễn trên, để thực hiện tốt mục tiêu, nội dung, chương trình chăm sóc giáo dục trẻ mầm non thực sự có chất lượng và đạt kết quả cao thì đòi hỏi phải có sự phối hợp hài hòa giữa chăm sóc và giáo dục một cách toàn diện thông qua các lĩnh vực phát triển.

Đối với giáo viên mầm non, thường tập trung lo lắng rèn luyện cho trẻ  những hành vi, thói quen trong những năm tháng đầu tiên trẻ đến trường, đơn giản là rèn luyện cho trẻ khả năng chờ đợi đến lượt, biết chú ý lắng nghe, làm việc theo nhóm, biết lĩnh hội kiến thức khi cô giáo dạy, chính vì vậy giáo viên phải giành rất nhiều thời gian vào đầu năm học để giúp trẻ mầm non có được những kỷ năng sống cơ bản ở trường.

Là xã có truyền thống hiếu học từ lâu đời, chính vì vậy, địa phương luôn quan tâm đến phong trào giáo dục. Trong những năm qua với nội lực huy động sự đóng góp của nhân dân địa phương đã phấn đấu tập trung xây dựng 3 trường trên địa bàn đều là trường chuẩn quốc gia.

          1. Thuận lợi:

Bộ giáo dục Đào tạo đã phát động phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” với những kế hoạch nhất quán từ trung ương đến địa phương.

 Sở Giáo dục – Đào tạo Quảng Nam và Phòng giáo dục – Đào tạo Đại Lộc có kế hoạch chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ từng năm học với những biện pháp cụ thể để thực hiện phong trào thi đua, trong đó có kế hoạch chỉ đạo các nhà trường rèn luyện kỹ năng sống cho trẻ ở các bậc học, cấp học, đây chính là những định hướng giúp cho các nhà trường cũng như giáo viên thực hiện các nội dung  rèn luyện kỹ năng sống cho trẻ phù hợp.

 Nhà trường có cơ sở vật chất khang trang với các phòng học kiên cố đạt chuẩn, luôn thoáng mát về mùa hè, ấm ấp về mùa đông, các phòng chức năng cũng như trang thiết bị đồ dùng dạy học đầy đủ đảm bảo yêu cầu, môi trường giáo dục trong và ngoài lớp đều đảm bảo Xanh, sạch, đẹp, an toàn, thân thiện nên đã tạo điều kiện tốt cho trẻ vui chơi, học tập.

 Ban giám hiệu nhà trường có trình độ chuyên môn vững vàng, có năng lực về công tác quản lý chỉ đạo nên các phong trào cũng như mọi hoạt động của nhà trường ngày một đi lên.

 Đội ngũ cán bộ giáo viên ngày càng được trẻ hóa, đảm bảo về số lượng và từng bước nâng cao chất lượng.

 Các bậc phụ huynh có nhiều đổi mới về nhận thức, luôn phối hợp chặt chẽ với nhà trường trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ.

2. Khó khăn:

 Là địa phương có nền kinh tế chủ yếu là sản xuất nông nghiệp nên đời sống của nhân dân nói chung và các bậc phụ huynh mầm non nói riêng còn gặp nhiều khó khăn.

 Do tác động của xã hội làm cho trẻ bị ảnh hưởng một số thói quen xấu nên việc rèn luyện kỹ năng sống cho trẻ còn gặp nhiều khó khăn.   

Do tập quán, lối sống nông thôn nên kỹ năng giao tiếp, thích ứng của các cháu còn hạn chế, trẻ còn nhút nhát, chưa mạnh dạn tự tin trong giao tiếp.

 Một số giáo viên chưa xem việc rèn luyện kỹ năng sống là quan trọng và cần thiết đối với trẻ.

      Một bộ phận phụ huynh do điều kiện kinh tế gia đình phải đi làm ăn xa ở Miền Nam nên sự gần gũi về tình cảm cũng như việc chăm sóc giáo dục con cái còn hạn chế.

 Một số phụ huynh chưa quan tâm đến trẻ, thậm chí một số gia đình còn thiếu kỹ năng sống làm ảnh hưởng không nhỏ đến việc giáo dục cho trẻ ở nhà cũng như ở trường.

Trong phong trào “Xây dựng trường học thân thiện học sinh tích cực” tập trung nhiều nội dung chung cho các bậc học, nhiều giáo viên chưa hiểu sâu về nội dung phải dạy trẻ lứa tuổi mầm non những kỹ năng sống cơ bản nào? chưa biết vận dụng từ những kế hoạch định hướng chung để rèn luyện kỹ năng sống cho trẻ mầm non ra sao? Chính vì vậy các giáo viên còn lúng túng trong việc lựa chọn nội dung giáo dục trẻ cho phù hợp lứa tuổi. 

          4.2 Nêu nội dung đã cải tiến, sáng tạo để khắc phục những nhược điểm của giải pháp đã biết:

        Việc nghiên cứu đề tài sáng kiến kinh nghiệm này cũng như khi áp dụng vào quá trình tổ chức hoạt động trong thực tế không chỉ giúp trẻ lớp 5-6 tuổi trường tôi nói riêng mà còn cả trẻ mẫu giáo ở các trường mầm non chung mạnh dạn hơn, hứng thú hơn. Ngoài ra, khi các kỹ năng của trẻ thành thục, trẻ không chỉ được phát triển “trí dục” mà còn được phát triển toàn diện mọi mặt “Đức – thể – mĩ”,  đó là hành trang cho trẻ vững bước vào học ở trường phổ thông cũng như trong cuộc sống sau này.

Để thực hiện kế hoạch đưa ra sau khi đã khảo sát và có số liệu cụ thể tôi đã mạnh dạn tổ chức chuyên đề nêu ra thực trạng cũng như giải pháp của nhà trường để Ban giám hiệu cùng với giáo viên có kế hoạch thực hiện làm sao để cuối năm đạt kết quả tốt. Và cũng giúp cho các đồng nghiệp hiểu được rằng muốn giáo dục được trẻ thì trước hết phải nắm bắt được tâm sinh lý của trẻ ở từng độ tuổi, tìm hiểu nếp sống của gia đình để từ đó có phương pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ một cách phù hợp.

Biện pháp 1: Xác định nội dung giáo dục kỹ năng sống cơ bản cần dạy trẻ ở lứa tuổi mầm non.

Biện pháp 2: Cụ thể hóa nội dung của những kỹ năng cơ bản cần dạy trẻ mầm non

Biện pháp 3. Giáo dục lồng ghép

Biện pháp 4. Thông qua việc tạo tình huống cụ thể

          Biện pháp 5.  Thông qua nội dung các câu chuyện

          Biện pháp 6. Thông qua hoạt động vui chơi

Biện pháp 7. Tạo môi trường để giáo dục  trẻ kỹ năng sống cho trẻ

Biện pháp 8. Biện pháp tuyên truyền với các bậc cha mẹ cách dạy trẻ kỷ năng sống trong gia đình.

            4.3 Nêu các điều kiện, phương tiện cần thiết để thực hiện và áp dụng giải pháp:

– Đối với nhà nước, các cấp quản lý giáo dục, địa phương, các tổ chức xã hội phải thực sự quan tâm đến giáo dục mầm non nhiều hơn nữa. Tăng cường đầu tư cho giáo dục để có đủ cơ sở vật chất, phương tiện, đồ dùng dạy và học cho bậc học mầm non theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, tạo mọi điều kiện để trước khi các cháu bước vào các bậc học tiếp theo.

–  Đối với trường: Dành nguồn ngân sách cấp hàng năm đầu tư mua sắm trang thiết bị – đồ dùng phục vụ cho các lớp mẫu giáo từng bước thực hiện theo hướng hiện đại hóa trong công tác giáo dục.

– Đặc biệt là gia đình cần nhận thức tầm quan trọng của việc rèn luyện các kỹ năng cần thiết để chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1. Phải tham gia đầy đủ các cuộc họp do giáo viên chủ nhiệm, nhà trường tổ chức ( 5-6 lần/1 năm ) nên kết hợp với nhà trường, xã hội để nuôi dạy con cái, không nên có tư tưởng “ trăm sự nhờ cô ”. Như chúng ta đã biết thời gian trẻ mầm non ở trường là không ít. Nên cha mẹ trẻ cần thường xuyên trao đổi, liên hệ với cô giáo, nhà trường để biết được các hoạt động của con ở lớp…Để bố, mẹ biết kết hợp các biện pháp tác động phù hợp giúp các cháu phát triển toàn diện.

– Bố mẹ học sinh nên tạo điều kiện cho các cháu được đi học lớp mẫu giáo bé, nhỡ lớp lớn. Bố mẹ phải quan tâm đến cháu, không nên đi làm ăn xa gởi con cho ông , bà nội ngoại và không có trách nhiệm với con. 4.4 Nêu các bước thực hiện giải pháp, cách thức thực hiện giải pháp (nhằm để giải quyết các vấn đề đã nêu trên):

          Mỗi gia đình không thể đóng cửa dạy con thành đạt được mà phải đòi hỏi sự kết hợp hài hoà giữa gia đình và nhà trường. Gia đình là trường học đầu tiên vừa là người mẹ vừa là người thầy của đứa trẻ. Những hiểu biết về kiến thức nuôi dạy trẻ theo khoa học có phần hạn chế, cho nên trường mầm non là nơi tốt nhất để giúp cha mẹ hiểu được những kiến thức nuôi dạy theo khoa học, giáo dục mầm non mang tính đặc thù của nghành học, bởi các nguyên tắc phương pháp chăm sóc nuôi dưỡng, giáo dục trẻ phù hợp với đặc điểm toàn diện của trẻ qua các mặt đức, trí, thể, mỹ và lao động. Giáo dục bằng hình thức nhẹ nhàng mang tính tổng hợp lấy hoạt động tiếp xúc với đồ vật, đồ chơi làm con đường để hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ, cho nên việc phối hợp giữa gia đình và nhà trường là tạo nên sự đồng bộ trong việc thực hiện giáo dục trẻ ở nhà, cũng như ở trường mầm non.

            Chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ trong trường mầm non phụ thuộc nhiều vào sự tham gia đóng góp của gia đình và cộng đồng. Vì vậy trong quá trình giáo dục, giáo viên cần có sự phối hợp chặt chẽ với gia đình bằng nhiều nội dung và hình thức phong phú.

Biện pháp 1: Xác định nội dung giáo dục kỹ năng sống cơ bản cần dạy trẻ ở lứa tuổi mầm non.

Đối với tâm sinh lý trẻ 5-6 tuổi có nhiều kỹ năng quan trọng mà trẻ cần phải biết trước khi tập trung vào học văn hóa. Thực tế, kết quả của nhiều nghiên cứu đều cho thấy các kỹ năng quan trọng nhất trẻ phải học vào thời gian đầu ở trường mầm non, chính là những kỹ năng về sự hợp tác, tự kiểm soát, tính tự tin, tự lập, tò mò, khả năng thấu hiểu và giao tiếp. Việc xác định được các kỹ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi sẽ giúp giáo viên lựa chọn đúng những nội dung trọng tâm để dạy trẻ. Chính vì vậy trong nội dung chung của phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” mà Bộ GD&ĐT đã phát động cần phải xác định rõ nội dung giáo dục nào phù hợp với trẻ trong độ tuổi mầm non.

VD: Dạy trẻ động tác “ Trèo lên xuống thang” thì  trước hết phải giáo dục trẻ tính mạnh dạn, khéo léo để khi leo lên thang không còn cảm giác run sợ, và quyết tâm thực hiện được yêu cầu của cô đưa ra. Đối với trẻ 5 tuổi, có rất nhiều kỹ năng cần giáo dục cho trẻ, vì thế, giáo viên cũng cần xác định kỹ năng sống cơ bản cần dạy trẻ như tính giao tiếp, tính tự lập, lòng tự trọng để trẻ cảm nhận được mình là ai. Giáo dục trẻ thông qua các trò chơi, câu đố, bài hát để giúp trẻ học cách làm  việc theo nhóm với bạn….

Biện pháp 2: Cụ thể hóa nội dung của những kỹ năng cơ bản cần dạy trẻ mầm non.

– Kỹ năng sống tự tin: là một trong những kỹ năng sống đầu tiên mà giáo viên cần chú tâm là phát triển sự tự tin, lòng tự trọng của trẻ. Nghĩa là giúp trẻ cảm nhận được mình là ai, cả về cá nhân cũng như mối quan hệ với những người khác, kỹ năng sống này giúp trẻ luôn cảm thấy tự tin trong mọi tình huống ở mọi nơi.

– Kỹ năng sống hợp tác: Bằng các trò chơi, câu chuyện, bài hát giáo viên giúp trẻ học cách cùng làm việc với bạn, đây là một công việc không nhỏ đối với trẻ lứa tuổi này. Khả năng hợp tác sẽ giúp trẻ cảm thông và cùng làm việc với các bạn.

– Kỹ năng giao tiếp: Giáo viên cần dạy trẻ biết thể hiện bản thân và diễn đạt ý tưởng của mình cho người khác hiểu. Trẻ cần cảm nhận được vị trí, kiến thức của mình trong thế giới xung quanh nó. Đây là kỹ năng cơ bản và khá quan trọng đối với trẻ, nó có vị trí chính yếu khi so với tất cả các kỹ năng khác như đọc, viết, làm toán và nghiên cứu khoa học. Nếu trẻ cảm thấy thoải mái khi nói về một ý tưởng hay ý kiến nào đó, trẻ sẽ trở nên dễ dàng học và sẽ sẵn sàng tiếp nhận những suy nghĩ mới, đây chính là yếu tố cần thiết để giúp trẻ sẵn sàng học mọi thứ.

Kỹ năng thích tò mò ham học hỏi khả năng thấu hiểu, sự khát khao được học: Cũng là nội dung không kém phần quan trọng cần và có ở trẻ trong giai đoạn này là sự khát khao học hỏi đòi hỏi giáo viên cần phải sưu tầm nhiều tài liệu có nội dung liên quan để giáo dục trẻ hoặc các hoạt động mang tính chất mới để khơi dậy trí não của trẻ nhiều hơn là những thứ có thể đoán được trước.

VD: Trong khi dạy các cháu thì các câu hỏi cô đưa ra phải mang tích chất mở, luôn tạo những tình huống bất ngờ đối với trẻ, thông qua tranh vẽ qua nội dung bài dạy hoặc băng hình….Nhằm khơi gợi ở trẻ nhiều hơn những gì trẻ có thể đoán được.

– Ngoài ra, ở trường mầm non giáo viên cần dạy trẻ nghi thức văn hóa trong ăn uống qua đó dạy trẻ kỹ năng lao động tự phục vụ, rèn tính tự lập như: Biết tự rửa tay sạch sẽ trước khi ăn, chỉ ăn uống tại bàn ăn, biết cách sử dụng những đồ dùng, vật dụng trong ăn uống một cách đúng đắn, ăn uống gọn gàng, không rơi vãi, nhai nhỏ nhẹ không gây tiếng ồn, ngậm miệng khi nhai thức ăn, biết mời trước khi ăn, cảm ơn sau khi ăn, biết tự dọn, cất bát, thìa, cốc đúng chỗ, hoặc biết giúp người lớn dọn dẹp, ngồi ngay ngắn, ăn hết suất, không làm ảnh hưởng đến người xung quanh.                            

*Biện pháp 3. Giáo dục lồng ghép:

Đối với trẻ mầm non, rèn kỹ năng sống cho trẻ là rèn luyện kỹ năng ứng xử hợp lý các tình huống trong cuộc sống, thói quen và kỹ năng làm việc sinh hoạt theo nhóm, rèn luyện sức khoẻ và ý thức bảo vệ bảo vệ sức khoẻ, kỹ năng phòng chống tai nạn, rèn luyện kỹ năng ứng xử văn hoá ….

Một trong những kỹ năng đó là kỹ năng phòng chống tai nạn, biết tự bảo vệ mình vô cùng cần thiết. Ngay từ nhỏ, trẻ cần được giáo dục kỹ năng ứng biến khi gặp các tình huống khó khăn. Đó chính là những kỹ năng mà trẻ cần được trang bị để đề phòng bất trắc xảy ra.

Với trẻ mẫu giáo, trẻ còn nhỏ tuổi, kinh nghiệm sống chưa có nên kỹ năng phòng chống tai nạn ở trẻ còn hạn chế. Trẻ chưa nhận thức được mối nguy hiểm xảy ra xung quanh trẻ và cách nhận biết, phòng tránh và xử lý cho phù hợp.

Chính vì vậy, với nội dung này, ngay từ đầu năm học cùng với giáo viên trong lớp 5 tuổi, tôi đã suy nghĩ, nghiên cứu đưa ra những nguy cơ cụ thể có thể xảy ra mất an toàn với trẻ và đưa vào dạy trẻ ở mọi thời điểm trong ngày. Những nội dung đó được gắn vào các chủ điểm trong năm một cách phù hợp.

Khi đã đưa ra được  những nội dung phù hợp với trẻ thì việc lựa chọn phương pháp, biện pháp để chuyển tải đến trẻ đạt hiệu quả tối ưu nhất cũng rất quan trọng. Xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lý của trẻ mầm non là tư duy trực quan hình tượng, những kiến thức giáo dục cho trẻ phải cụ thể, gần gũi dễ hiểu đối với trẻ. Chính vì vậy, tôi đã lựa chọn những phương pháp sau để dạy trẻ:

*Biện pháp 4. Thông qua việc tạo tình huống cụ thể: 

          Trước đây, với những nội dung dạy trẻ nhận biết một số nguy cơ không an toàn và cách phòng tránh thì giáo viên thường  giáo dục trẻ với những lời dặn dò nhắc nhở đơn giản thông qua nội dung các bài thơ, câu chuyện, bài hát có nội dung giáo dục  dạy trẻ. Song trên thực tế, trong chương trình có rất ít bài hát, bài thơ, câu chuyện có nội dung đó.Vì vậy, trong năm học này, tôi nghiên cứu lựa chọn những tình huống bất trắc thường xảy ra đưa ra những tình huống cụ thể để  dạy trẻ có kỹ năng ứng biến khi gặp tình huống khó khăn, biết cách suy nghĩ và giải quyết.

Ví dụ, với chủ điểm Bản thân”.Trước đây, thông qua câu chuyện “Chúvịt xám”  hoặc  nội dung bài hát “Đàn Vịt con”chúng tôi chỉ  dùng lời giáo dục trẻ: “Khi đi công viên hoặc đến những nơi công cộng thì phải đi với bố mẹ, không được chạy lung tung để khỏi bị lạc” chứ chưa dạy trẻ nếu chẳng may xảy ra sẽ phải xử lý như thế nào.

Với cách  giáo dục  như vậy tôi thấy kết quả đạt trên trẻ chưa đạt hiệu quả. Trẻ ghi nhớ một cách thụ động, và thường chóng quên. Và điều cốt yếu trẻ không hiểu cốt lõi của vấn đề là tại sao không nên làm như vậy và nếu xảy ra thì phải làm thế nào.  Do đó bây giờ ngoài việc giáo dục như vậy vào giờ  hoạt động chiều, tôi  đã đưa ra tình huống “Khi bé bị lạc mẹ trong chợ – bé sẽ làm gì?

Tôi đã cho trẻ suy nghĩ, mỗi trẻ đưa ra một cách giải quyết của riêng trẻ. Lắng nghe ý kiến của trẻ, cho trẻ suy nghĩ và trả lời  theo ý kiến của mình, gợi mở cho trẻ bằng các câu hỏi: “Theo con làm như vậy có được không? Tại sao?” Sau đó, cô giúp trẻ rút ra phương án tối ưu nhất:  

Khi bị lạc mẹ, bé hãy bình tĩnh,  không khóc và chạy lung tung mà hãy đứng yên tại chỗ chờ. Vì bố, mẹ sẽ quay lại chỗ đó để tìm bé. Hoặc bé có thể  đến chỗ chú bảo vệ, cô bán hàng trong chợ ở gần chỗ đó để nhờ gọi điện thoại, hoặc thông báo lên loa để tìm bố mẹ. Tuyệt đối không đi theo người lạ dù người đó có hứa sẽ đưa về với bố mẹ. Vì có thể đó sẽ là kẻ xấu lợi dụng cơ hội đó bắt cóc hoặc làm hại bé.

Với tình hình phức tạp trong xã hội hiện nay, nhiều tình huống bất trắc có thể xảy ra đối với trẻ như bị bắt cóc, xâm hại… Tôi đã đưa ra những tình huống để dạy trẻ như: “ Nếu có người không quen biết cho bé quà  bé nên làm như thế nào?

Ở tình huống này, với lứa tuổi của trẻ  trên thực tế trẻ  rất thích khi được cho quà  và sẽ không  biết tại sao không được nhận.

Khi trẻ thảo luận, tôi đưa ra những giả thiết, những tình huống xấu “Nếu đó là kẻ xấu thì sẽ rất nguy hiểm cho bé”. Tôi phân tích, giải thích cho trẻ và giúp trẻ có phương án giải quyết đó là:

       Tuyệt đối không nhận quà, ăn bánh kẹo của người lạ vì có thể bị người xấu tẩm thuốc mê và  trúng mưu của kẻ xấu.

Khi gặp trường hợp này bé nên  nói “Cháu cám ơn,  nhưng bố mẹ cháu không cho nhận quà của người lạ”.

          Với chủ điểm “Gia đình”, ngoài việc giáo dục trẻ nhận biết và tránh những đồ dùng nguy hiểm như bàn là, phích nước, bếp đang đun. Tôi đưa  tình huống trẻ biết tránh những mối nguy hiểm khác như:

“ Nếu con đang ở nhà một mình, có người đến gọi mở cửa con sẽ làm gì?

Tôi cho trẻ nói suy nghĩ, cách giải quyết của mình. Trong khi thảo luận với trẻ tôi gợi mở: cũng có trường hợp kẻ xấu có thể gây hại cho bé hoặc lấy trộm đồ của gia đình cũng chính là người thu tiền điện, nước hoặc chính là người quen biết với bố mẹ bé để giúp trẻ suy đoán tìm cách giải quyết. Sau đó cô giúp trẻ rút ra phương án tối ưu nhất trong trường hợp này:

Tuyệt đối không mở cửa, kể cả đó có thể là người quen của bố mẹ, người thu tiền điện, nước. Nếu có người lớn ở trên gác chưa biết thì gọi xuống, còn nếu không có ai ở nhà thì hẹn họ nhắn lại gì hoặc tối đến gặp bố mẹ.

Trong thời gian gần đây, cháy nổ là hiểm hoạ luôn rình rập với tất cả mọi nhà. Chính vì vậy, với trẻ mẫu giáo tuy trẻ còn nhỏ tuổi song tôi nghĩ rằng cũng cần dạy cho trẻ một số kỹ năng ứng biến nếu chẳng may có điều đó xảy ra. Tôi đã đưa tình huống:“Nếu bé thấy có khói, hoặc cháy ở đâu đó bé sẽ phải làm thế nào?”

Qua tình huống này tôi dạy trẻ: Khi thấy có  khói hoặc cháy ở đâu, trước hết bé  phải chạy xa chỗ cháy. Hãy  hét to để báo với người nhà và những người xung quanh có thể nghe thấy. Nếu không có người ở nhà thì chạy báo cho hàng xóm.

          Từ những tình huống cụ thể mà rất  dễ xảy ra đối với trẻ, bằng cách cho trẻ thảo luận, yêu cầu trẻ suy nghĩ, vận dụng vốn hiểu biết của mình đã có để tìm cách giải quyết vấn đề. Thông qua đó cô giúp trẻ tìm ra phương án tối ưu nhất, đó cũng chính là kinh nghiệm mà ta cần dạy trẻ. Thông  qua hoạt động đó cũng giúp trẻ  có sự tư duy lôgíc, biết cách diễn đạt suy nghĩ của mình, và giúp trẻ có thêm kinh nghiệm trong cuộc sống.

*Biện pháp 5.  Thông qua nội dung các câu chuyện:

Xuất phát từ đặc điểm tâm lý của trẻ mầm non là rất thích nghe kể chuyện. Nội dung các câu chuyện thường để lại ấn tượng cho trẻ khó phai mờ.  Chính vì vậy tôi đã  sáng tác một số câu chuyện lồng vào đó các tình huống để giáo dục trẻ. Giúp trẻ tiếp nhận một cách hứng thú, tự nguyện.

– Ở chủ điểm “Nước và mùa hè”. Với  đặc thù trẻ đang sống ở nông thôn, vì vậy ngoài việc giáo dục trẻ tránh xa ao, hồ, hố nước nguy hiểm mà môi trường sống của trẻ thường xuyên gặp. Thì nhà vệ sinh cũng nhiều tình huống có thể gây  nguy hiểm cho trẻ. Chính vì vậy, tôi đưa ra những tình huống để  dạy trẻ cách sử dụng an toàn trong phòng tắm bằng cách đưa vào câu chuyện để trẻ rút ra bài học kinh nghiệm cho mình.

* Biện pháp 6. Thông qua hoạt động vui chơi:

Đối với trẻ mầm non, hoạt động vui chơi chiếm vai trò chủ đạo trong hoạt động của trẻ ở trường. Thông qua giờ chơi, trẻ được đóng các vai khác nhau trong xã hội, trẻ đóng vai và tái hiện lại những gì trẻ nhìn thấy trong cuộc sống. Tất cả những kiến thức và kinh nghiệm cuộc sống mà trẻ có sẽ được  trẻ  thể hiện qua họat động vui chơi. Chính vì vậy, tôi rất chú trọng đến việc tạo các tình huống khi trẻ đóng vai để trẻ tìm cách giải quyết, cũng như  quan sát những điều trẻ thể hiện được những kiến thức mà trẻ đã có.

Ví dụ : Ở góc “Gia đình”, khi tôi đóng giả một người lạ đến gõ cửa khi trẻ ở nhà một mình, thì trẻ biết nhắc nhau “Đừng mở cửa , phải đợi bố mẹ về đã”.

Hoặc tôi cho trẻ ở nhóm gia đình cùng đi siêu thị và đưa ra tình huống: “Con bị lạc bố mẹ ở siêu thị” thì trẻ biết ra nhờ cô bán hàng gọi điện thoại cho bố mẹ, cháu đóng vai người bán hàng cũng nhắc trẻ: Cháu chờ ở đây với cô đợi bố mẹ đón.

Tôi đóng một vai làm người đi đường và rủ bé: Đi cùng cô để  cô dắt về với mẹ.

 Các trẻ trong nhóm đã nhắc nhau: “Đừng đi, nếu không sẽ bị bắt cóc đấy”.

Hoặc với trò chơi “Đi ô tô” tôi cũng chú ý xem cách thể hiện của trẻ để có những gợi mở kịp thời như: Các bác đã thắt dây an toàn chưa, đừng thò đầu, thò tay ra ngoài khi xe đang chạy nhé.

Với nhóm “Nấu ăn”, tôi cũng lưu ý đến những thao tác mà trẻ mà trẻ thể hiện vai của mình:

Ví dụ: bắc nồi lên bếp ga đặt đã đúng giữa bếp chưa nếu không sẽ dễ đổ và xảy ra tai nạn, nấu xong phải nhớ tắt bếp, bắc nồi phải dùng cái lót tay để không bị bỏng.

Với cách dạy trẻ bằng nhiều hình thức khác nhau, lúc thông qua nội dung các bài thơ, bài hát, câu chuyện để lồng vào giáo dục trẻ kỹ năng sống giúp trẻ ghi nhớ một cách thoải mái, nhớ lâu và không gò bó áp đặt trẻ. Đặc biệt với hình thức đặt ra các tình huống cho trẻ được toạ đàm, nói lên cách sử lý của mình sau đó cô sẽ giúp trẻ tổng hợp lại và tìm ra phương pháp tối ưu nhất. Chính hình thức này giúp trẻ mạnh dạn, tự tin, phát triển ngôn ngữ và giao tiếp cho trẻ. Với cách thảo luận, mỗi cá nhân đưa ra cách giải quyết cho phù hợp giúp trẻ biết vận dụng vốn hiểu biết, kiến thức của mình đã có để giải quyết vấn đề. Đó cũng chính là một kỹ năng sống rất cần thiết cho trẻ trong cuộc sống hiện tại cũng như sau này.

Biện pháp 7. Tạo môi trường để giáo dục  trẻ kỹ năng sống cho trẻ

Môi trường giáo dục đặc biệt quan trọng đối với trẻ mầm non, trong từng năm học tôi luôn chú trọng xây dựng môi trường giáo dục để tạo điều kiện cho trẻ hoạt động đạt kết quả tốt hơn:

+ Xây dựng phong quang trường lớp xanh, sạch đẹp, an toàn, có cây cảnh, cây bóng mát được chăm sóc cắt tỉa đẹp mắt.

+ Xây dựng vườn rau cho trẻ trải nghiệm khám phá.

+ Xây dựng vườn cổ tích cho bé hoạt động, tham quan.

+ Xây dựng hệ thống vòi nước rửa tay ngoài trời cho trẻ sử dụng.

+ Bố trí các góc tuyên truyền, tranh ảnh về các trò chơi dân gian, các di tích lịch sử, phong cảnh của quê hương đất nước để trẻ quan sát…

Biện pháp 8. Biện pháp tuyên truyền với các bậc cha mẹ cách dạy trẻ kỷ năng sống trong gia đình.

Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong trường mầm non sẽ đạt được kết quả cao nếu được thực hiện thuận lợi trong môi trường của nhà trường và gia đình, chính vì vậy cần có sự phối hợp chặt chẽ và thống nhất giữa trường và cha mẹ về nội dung phương pháp, hình thức giáo dục kỷ năng sống phù hợp với trẻ ở trường mầm non

 Không những ở trường mà ở gia đình các bậc phụ huynh cũng cần tích cực giáo dục kỹ năng sống cho trẻ, có thể thấy, trẻ thường dễ dàng kết bạn chơi theo bạn trong môi trường của riêng chúng hơn là chơi một nhóm bạn tại trường. Vì vậy cần tuyên truyên cho các bậc phụ huynh nắm được các nội dung cũng như các nhóm kỹ năng cần phải giáo dục cho trẻ.

 Tổ chức các buổi tọa đàm với phụ huynh để phụ huynh cùng trao đổi với nhà trường những vấn đề khó khăn khi giáo dục kỹ năng sống cho trẻ.

Tuyên truyền để các bậc phụ huynh không nên bực bội khi trẻ tò mò, thích khám phá hoặc đưa ra các câu hỏi khiến cho người lớn khó trả lời mà các bậc phụ huynh cần phải bình tĩnh lắng nghe để trả lời cho trẻ một cách đúng đắn, dễ hiểu nhất để không làm cụt hứng những ý tưởng của trẻ. Phụ huynh cần phải kích thích cho trẻ tính hiếu động để nhằm phát triển trí thông minh của trẻ. Đồng thời biết tạo tình huống để trẻ có thể giải quyết các vấn đề một cách tốt nhất.

Các bậc phụ huynh cần phối hợp với giáo viên một cách chặt chẽ và hợp lý, thường xuyên trao đổi với với giáo viên về tình hình của trẻ khi ở nhà. Tham gia các buổi họp của nhà trường và dự một số giờ học, dự các hoạt động ngoại khóa.., chỉ bằng cách đó thôi phụ huynh cũng dễ dàng thấy được việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là hết sức cần thiết.

– Cần giáo dục trẻ để cảm thấy thoải mái tự tin trong mọi tình huống của cuộc sống, nếu các bậc phụ huynh muốn giáo dục trẻ biết tự giữ kỷ luật, trước hết cần đánh thức sự tự ý thức của trẻ, cố gắng khơi gợi để  trẻ luôn nghĩ về bản thân một cách tích cực và đừng bao giờ phá vỡ suy nghĩ tích cực về bản thân trẻ.

Trong gia đình phụ huynh nên dạy trẻ những nghi thức văn hóa trong ăn uống rất cần thiết, để trẻ có được những kỹ xảo, thói quen sử dụng đồ dùng một cách chính xác, thuần thục và khéo léo, không chỉ đòi hỏi trẻ phải thường xuyên luyện tập, mà còn phải đáp ứng được những nhu cầu của trẻ, đó là cung cấp cho trẻ những mẫu hành vi văn hóa, những hành vi đúng, đẹp, văn minh của chính các bậc phụ huynh và những người xung quanh trẻ.

Bên cạnh đó, yêu cầu phụ huynh phối hợp cùng cô giáo trong việc thống nhất phương pháp giáo dục trẻ:

– Tin tưởng vào trẻ và năng lực của trẻ.

– Tôn trọng ý kiến của trẻ, không áp đặt ý kiến của mình.

– Không nói dài và nói nhiều, không đưa lời giải đáp có sẵn mà hãy đưa câu hỏi để trẻ tự tìm tòi.

– Không vội vàng phê phán đúng –  sai mà kiên trì giúp trẻ biết tranh luận và có thể đưa ra kết luận của mình.

          4.5 Chứng minh khả năng áp dụng của sáng kiến ã được áp dụng, kể cả áp dụng thử trong điều kiện kinh tế –  kỹ thuật tại cơ sở; khả năng áp dụng cho những đối tượng, cơ quan, tổ chức khác):

            Nội dung đề tài sáng kiến Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non có thể áp dụng trong trường hoặc các trường khác trong ngành học Mầm non.

5- Những thông tin cần được bảo mật (nếu có): Không

6- Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả:

Qua thời gian nghiên cứu tìm tòi các tài liệu, nội dung các chuyên đề, cùng với sự chỉ đạo và có kế hoạch tổ chức tốt các chuyên đề, kiểm tra thực hiện kế hoạch sự phối hợp công tác tham mưu cho năm học 2018-2019 đã đạt được kết quả như sau.

*Về phía trẻ:

– Trẻ mạnh dạn, tự tin trong giao tiếp, biết biểu lộ cảm xúc trong ứng xử hàng ngày: 100%

– Trẻ có thói quen lao động tự phục vụ bản thân:100%

– Trẻ có thói quen tự lập trong mọi hoạt động: 97%

– Có kỹ năng kiểm soát cảm xúc của bản thân: 90%

– Có ý thức hợp tác, đoàn kết chia sẻ với bạn bè: 100%

– Có kỹ năng trong các vận động: 97%

– Trẻ thích khám phá, học hỏi về thế giới xung quanh: 93%

– Ham thích đến trường, đi học chuyên cần: 100%

* Về phía giáo viên.

 – Tự tin, sáng tạo hơn trong việc dạy kỹ năng sống cho trẻ

 – Kết hợp chặt chẽ với phụ huynh, tạo uy tín tiềm năng đối với phụ huynh và với trẻ,  được phụ huynh tín nhiệm.

– Mạnh dạn giám nghĩ, giám làm, khắc phục mọi khó khăn để giúp trẻ có được những kỹ năng sống ngay từ khi còn nhỏ.

* Đối với phụ huynh:

Phụ huynh thường xuyên phối hợp chặt chẽ với cô giáo trong việc dạy trẻ các kỹ năng sống, trao đổi với giáo viên bằng nhiều hình thức thông qua bảng thông tin dành cho phụ huynh, bảng đánh giá trẻ ở lớp

– Giao tiếp giữa cha mẹ và con cái đã gần gũi thường xuyên chia sẻ với con hơn, ít la mắng trẻ, phân việc cho trẻ, hướng dẫn trẻ tự làm những công việc phục vụ bản thân như: Trẻ tự đeo ba lô, tự vào lớp…

– Cha mẹ cảm thấy hài lòng với kết quả của con mình đạt được và đã có sự quan tâm bằng việc ủng hộ giáo viên những nguyên vật liệu để giáo viên và trẻ làm đồ dùng đồ chơi phục vụ cho trẻ ở lớp…

7- Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tổ chức, cá nhân đã tham gia áp dụng sáng kiến lần đầu, kể cả áp dụng thử (lợi ích kinh tế, xã hội so với trường hợp không áp dụng giải pháp đó; hoặc so với những giải pháp tương tự đã biết ở cơ sở hoặc số tiền làm lợi):

          Từ những kinh nghiệm của bản thân, tôi và một số giáo viên trong trường đã áp dụng sáng kiếnMột số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non đãđem lại hiệu quả:

          Những sáng kiến của tôi giúp nâng cao nhiệm vụ giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non, xây dựng nề nếp kỷ cương dạy học của giáo viên để nhằm định hướng cho trẻ một số kỹ năng sống cơ bản ban đầu cho trẻ. Giúp trẻ có khả năng làm chủ bản thân, ứng xử phù hợp với xung quanh và có khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống.

Giúp cho giáo viên hiểu được mục tiêu, nội dung, các nhóm kỹ năng sống cần dạy cho trẻ,  tìm ra các biện pháp, giải pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ phù hợp với chương trình giáo dục mầm non.

 Qua quá trình triển khai ở lớp 5-6 tuổi, phụ huynh cũng đã dần thấy được tầm quan trọng của việc dạy trẻ những kĩ năng sống hàng ngày, đó chính là nền tảng để trẻ phát triển toàn diện, là hành trang cho trẻ trong những tháng ngày sau này.

8- Danh sách những người đã tham gia áp dụng thử hoặc áp dụng sáng kiến lần đầu (nếu có):

Số TTHọ và tênNgày tháng năm sinhNơi công tác (hoặc nơi thường trú)Chức danhTrình độ chuyên mônNội dung công việc hỗ trợ
01Phạm Thị Hoài Liên / /1989Trường Mẫu giáo Đại LãnhGiáo viênĐại học sư phạm mầm nonÁp dụng sáng kiến tại lớp mình phụ trách.

 Tôi xin cam đoan mọi thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sự thật và hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật.

        Xác nhận và đề nghị của cơ quan, đơn vị tác giả công tác                      Trà Thị Cơ   Đại Lãnh, ngày 5 tháng 3 năm 2019                                                                                      Người nộp đơn   Trương Thị Ti Na